به هر حال مراد از « كلم » آن سخنى است كه از نظر عبارت معنايى تمام داشته باشد ، به شهادت اينكه در آيه آن را توصيف كرده به « طيب » ، پس « كلم طيب » آن سخنى است كه با نفس شنونده و گوينده سازگار باشد ، به طورى كه از شنيدن آن انبساط و لذتى در او پيدا شود ، و نيز كمالى را كه نداشت دارا گردد ، و اين همه وقتى است كه كلام معناى حقى را افاده كند ، معنايى كه متضمن سعادت و رستگارى نفس باشد . با اين معنايى كه براى كلم طيب كرديم ، روشن مىشود كه مراد از آن صرف لفظ نيست ، بلكه لفظ بدان جهت كه معنايى طيب دارد منظور است ، پس در نتيجه مراد از اين كلم طيب ، عقايد حقى مىشود كه انسان اعتقاد به آن را زير بناى اعمال خود قرار دهد ، و قدر يقينى از چنين عقايدى كلمه توحيد است ، كه برگشت ساير اعتقادات حق نيز به آن است ، و اين كلمه توحيد همان است كه آيه « ألَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّه مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَفَرْعُها فِي السَّماءِ تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها » « 1 » متضمن آن است . و اينكه اعتقاد را قول و كلمه خوانده ، بدين جهت است كه اين استعمال در عرب شايع بوده است . و صعود كردن « كلم طيب » به سوى خداى تعالى ، عبارت است از تقرب آن به سوى خدا ، چون چيزى كه به درگاه خدا تقرب يابد ، اعتلا يافته ، براى اينكه خدا على اعلى و رفيع الدرجات است ، و چون اعتقاد ، قائم به معتقدش مىباشد ، در نتيجه تقرب اعتقاد به خدا ، تقرب معتقد نيز هست . مفسرين ديگر صعود كردن « كلم طيب » را معنا كرده‌اند به اينكه : خدا آن را قبول مىكند . و اين معناى صعود كلم طيب نيست ، بلكه از لوازم معناى آن است . البته اين هم معلوم است كه وقتى اعتقاد و ايمان ، حق و صادق بود ، قهرا عمل صاحبش هم آن را تصديق مىكند نه تكذيب ، يعنى عملى كه از او سرمىزند مطابق با آن عقايد است . پس معلوم شد كه عمل از فروع علم و آثار آن است ، آثارى كه هيچ گاه از آن جدا شدنى نيست ، و هر چه عمل مكرر شود ، اعتقاد راسختر و روشنتر ، و در تاثيرش قوىتر مىگردد ، پس عمل صالح عملى است كه سزاوار هست مورد قبول خدا واقع شود ، چون مهر ذلت عبوديت و اخلاص به آن خورده ، و چنين عملى اعتقاد حق را در مؤثر گشتن ، يعنى در صعود به سوى خدا كمك مىكند . و منظور از « يرفعه » همين كمك است ، پس عمل صالح

--> ( 1 ) آيا نديدى كه خدا چگونه مثل مىزند ؟ خدا كلمه طيبه را به درختى طيب مثل مىزند كه ريشه اش در اعماق زمين ثابت و شاخه هايش به آسمان سركشيده ، و خوردنىاش را همه وقت به اذن خدا مىدهد . سوره ابراهيم ، آيه 24 و 25 .